Achtergrondinfo over de buikdans

Voordat het christendom zich begon uit te bereiden, geloofden de mensen aan een hoop godinnen en niet aan één mannelijke god. Eén van de belangrijkste godinnen was ‘Ma’, waarvan de culturen die in haar geloofden, het woordje ‘Mamma’ afgeleid hebben.
De vruchtbaarheid van de vrouw werd religieus geëerd; toen was de rol van de man bij de verwekking nog niet bekend. De Indianen bijvoorbeeld dachten dat de ziel van het kind vanuit de ‘moeder’ aarde in de vrouw glipte.
De mensen verzonnen een soort vruchtbaarheidsdans, die hoofdzakelijk door vrouwen werd gedanst, om de godinnen te aanbidden. Deze dans bestond uit de symbolisering van de heilige geslachtsdaad, door rotatie van de heupen en andere erotische bewegingen. Ook culturen in Europa, zoals bijvoorbeeld de oude Grieken, hadden een dans, die uit het draaien van de heupen en het ‘heuptrillen’ bestond.
Zodra de mensen de rol van de man bij de verwekking ontdekten, veranderde ook het geloof. Nieuwe religies ontstonden, zoals het christendom en de islam. Langzamerhand probeerden de nieuwe ‘mannelijke’ religies het geloof aan de godinnen en de daaraan gekoppelde eer van het Vrouwelijke uit te roeien. Dansen als de oude vruchtbaarheidsdans werden verboden en de vrouw werd alleen nog maar als de voedingsbodem voor het mannelijke zaad gezien. De man gaf zich daardoor een sleutelpositie in de schepping.

Maar sommige culturen lieten zich hun religie niet zo makkelijk afnemen. Zo kwam het, dat de christenen bepaalde tradities gewoon overnamen, om hun eigen geloof voor de ‘heidenen’ attractiever te maken. Daarmee pasten ze hun eigen rituelen aan. De godin Ma werd de heilige maagd Maria, de moeder van god, die door de mensen mocht worden vereerd. Maria, als ‘heilige moeder’ werd het symbool van de vrouwelijkheid.
De vrouwen mochten hun seksualiteit alleen nog in het huwelijk uitleven, om zoveel kinderen als mogelijk te krijgen en zo de stamboom van de man te dienen. Zo wordt de vrouw tot bezit van de man. De vrouwelijke seksualiteit wordt onderdrukt, en als vies afgekeurd, waardoor de vrouw uiteindelijk aan de rand van de maatschappij kwam te staan.
De mannen waren bang voor de vrouwelijke macht, en keken heel wantrouwend naar de vrouwen. Er werd zelfs gezegd, dat een man alleen door de gewone aanraking van een vrouw onrein zou worden en haar kwade karaktereigenschappen over zou nemen.
De vruchtbaarheidsdans werd zo overbodig. Hij verloor zijn religieuze betekenis en werd een normale dans. Later maakten de mensen daaruit een kunstvorm. Er ontstonden variaties zoals het dansen met een stok, zwaard of cymbal.
De dansvorm ontwikkelde zich in verschillenden delen van de aarde. In Hawaï werd hij de ‘Hula’, die met korte rokjes gedanst wordt op vrolijke muziek; in Afrika wordt het de ‘Afro’ en in het middenoosten de buikdans.
Maar zelfs Hula, Afro en buikdans worden in de verschillende landen en provincies anders gedanst. Een heel groot verschil bestaat er tussen de Turkse en Egyptische buikdans. In Turkije heeft zelfs bijna ieder dorp een andere stijl. Maar toch: buikdans is en blijft de dans van de vrouwen, ook zijn er inmiddels een hoop beroemde mannelijke dansers.

Hoewel dansen in de westerse wereld niet zo in het normale leven geïntegreerd is als bij andere culturen, zijn de westerse mensen met dansen nooit echt gestopt. Stijldansen en nu ook discodansen waren altijd al populair. Dansen is dus ook waarschijnlijk een menselijke behoefte. Door dans wordt niet alleen de behoefte aan feesten bevredigd, maar ook opgekropte energie ontladen.
Vooral buikdans wordt de laatste jaren steeds populairder in Europa. Waarschijnlijk omdat hier steeds meer vrouwen op zoek zijn naar hun identiteit als vrouw, en daarmee meer zelfvertrouwen krijgen. Buikdans is daarom niet alleen geestlijk gezond, maar helpt ook het eigen lichaam in zijn natuurlijke vorm te leren kennen en te gebruiken.

De wortels van de buikdans
De wortels van de buikdans liggen in de volksdans. Meer bepaald, de volksdans uit het Midden-Oosten waarbij op de bijzondere gebeurtenissen iedereen danste. Dus zowel mannen, vrouwen als kinderen.
Dit betekent dat de Oosterse dans een oude kunstvorm is die een bijzonder lange ontwikkelingsgeschiedenis kent en die ook nu nog steeds in evolutie is. Buikdans is levende danskunst. Ze wordt beïnvloed door de tijdsgeest en de cultuur van de beoefenaars.
Sommige mensen denken dat het buikdansen ontwikkeld is in het oude Mesopotamië, gedurende de opkomst van de eerste grote bekende civilisatie, die van de Soemeriërs, anderen denken dat het van de Indiaase tempeldans afstamt.
De stijl van dansen met lichaamsvergrendelingen, golvende bewegingen en isolaties vinden we zowel in de dansen van India en Pakistan als ook in het hele Midden Oosten.
In het buikdansen zien we ook andere invloeden zoals bvb. het dansen van zigeuners en Turken. De Gawazee (zigeuners) die vanuit India naar Egypte, Spanje en vele andere landen gekomen zijn, werden uiteindelijk de zangers en dansers van de straat die hun eigen stijl van uitvoering hadden, beïnvloedt door de folklore.
De dans werd ook beïnvloed door de Turken in de tijd van het Ottomaanse Rijk.
Mettertijd brachten de Europeanen hun invloed naar het Midden Oosten. Egyptische componisten creëerden een nieuwe muziekstijl, sterk beïnvloed door de Westerse orkestklanken. Caïro en Beiroet kwamen te voorschijn als belangrijke culturele centra in de Arabische wereld. De beginperiode van de Egyptische filmindustrie maakte van een aantal buikdanseressen (bijvoorbeeld Samia Gamal) internationale sterren.
Buikdans is dus een smeltkroes van verschillende invloeden uit verschillende culturen en tijdsperiodes.

Kostuums
In traditionele kledij wordt de buik bedekt maar zie je soms wel dat het accent gelegd wordt op het bekken door het gebruik van een heupsjaal.
In de 19e eeuw bestond een Egyptisch danskostuum uit een eenvoudige wijde broek of rok, een blouse met lange mouwen en een kort jasje. Het kostuum bevatte weinig versieringen. Door de Westerse danseressen ontstonden later de glamour kostuums. De kostuums, zoals wij die nu min of meer kennen ontstonden pas in 1920.
Men droeg een bovenstuk en een heupgordel die waren versierd met pailetten en kralen. Daaronder een rok met splitten aan de zijkant en een blote of licht bedekte buik. In latere jaren werd daar nog een navelsierraad aan toegevoegd. Elke buikdansstijl heeft een bijbehorend kostuum.
Als u al eens in Turkije of Egypte bent geweest heeft u misschien in souvenirwinkeltjes al eens een sjaal gezien met ‘muntjes’. De muntjes refereren naar de muntjes die aan buikdanseressen worden toegeworpen tijdens hun dansen.
Denk bijvoorbeeld aan de straatmuzikanten die wij hier kennen, zo waren er ook ‘straat’-buikdanseressen. Ze werden in munten uitbetaald en omdat er geen banken waren, werden die munten als juwelen gedragen, aan hun kleding vastgemaakt en aan hun haar vastgemaakt.