Didgeridoo

Als je een didgeridoo wilt aanschaffen dan is de kans klein dat je een traditioneel instrument koopt, aangezien de meeste didgeridoo’s die tegenwoordig verkocht worden, niet zijn gemaakt door traditionele Aboriginals uit Arnhemland, Australië.distributionmap
Yidaki is een type didgeridoo wat gespeeld word in Noordoost Arnhemland. En de Yolngu beheren de oudste verhalen over de ontstaansgeschiedenis van dit instrument.
Yidaki zijn meestal conisch van vorm en variëren in toon meestal tussen C en G. Een perfecte Yidaki heeft een ‘toot’ die ongeveer een octaaf hoger ligt dan de drone en behoeft geen bijenwas mondstuk. Mago, aan de andere kant, is meer cilindrisch van vorm. Het heeft rijke boventonen en de ‘toot’ word in deze muziekstijl niet gespeeld. Mago is het type didgeridoo wat gespeeld word in West en Noord Centraal Arnhemland.

Van de 500 volkeren of taalgroepen was er slechts een klein deel waar yidaki een prominente rol had binnen de muziek. Elk volk had zijn eigen naam voor het instrument en natuurlijk ook zijn eigen ritmes en gezangen. Je zou kunnen zeggen dat elke naam voor een eigen instrument staat, er waren vele verschillende ‘didgeridoo-type’, instrumenten met elk hun eigen naam en speel- en klankkleurkarakteristieken.

Een bepaalde clan kan verschillende typen instrumenten onderscheiden die, elk met hun eigen specifieke naam, bij bepaalde ceremonies, song-cycles en rituelen passen. Om het nog gecompliceerder te maken, een zelfde instrument kan in een verschillende context verschillende namen hebben.

Natuurlijk kent men nog tal van andere instrumenten, waarvan vooral de clapsticks of, in sommige talen, bilma een prominente plaats innemen binnen de Aboriginal muziek. Maar men gebruikte ook boemerangs, shekere’s en dergelijke. In Queensland bespeelt men zelfs een soort trommel.

Van de ruim 500 soorten Eucalyptus zijn er slechts een zestal soorten geschikt voor de bouw van yidaki: Stringy-bark Iron-Bark, Woolly-but, Yellowbox, Boxwood, en Bloodwood. Zoals wellicht bekent, wordt de yidaki door termieten (Mastothermes darwiensis) leeg gegeten. Er zijn vermoedens, dat Eucalyptus pas vrij kort als materiaal wordt gebruikt, er zijn vondsten gedaan die er op duiden, dat de eerste yidaki’s van bamboe en/of Pandanus waren. Nb. in het Aboriginal Creool/Pidgin, een soort mix taal, heet het instrument zelfs Bambu.

Vanuit de traditie wordt er een groot onderscheid gemaakt tussen ceremoniële muziek enerzijds en feestmuziek anderzijds. Het eerste is namelijk alleen voor geïnitieerden. En de tweede is openbaar. De Yolngu moedigen ons aan om de traditionele bouwstenen van hun muziek te leren en te oefenen om deze vervolgens te integreren tot een nieuwe stijl. Het exact kopiëren van clansongs of onze (westerse-) speelstijl traditioneel durven noemen wordt (terecht) als hoogst beledigend en arrogant ervaren.